Zapytaj wraz ze mną : Co się dzieje w tobie? Co w okół w nieustającym ruchu się staje?
Że wątpisz i szukasz wciąż nowych słów, aby opisać doznane...
Witam serdecznie Przyjaciół i Czytelników na mojej stronie!

Aktualności

Witam serdecznie Przyjaciół i Czytelników!


Julia Hartwig – poetka, humanistka, osobowość

Julia Hartwig (14 VIII 1921 – 14 VII 2017)

Julia Hartwig przez kilka dekad była chlubą i ostoją polskiej kultury. I nadal tak pozostanie, gdyż wszystkie pozostawione dzieła zaświadczać będą o nieustannej obecności jej myśli o sztuce, błyskotliwych komentarzy, filozoficznych wierszy odczytywanych jako przesłanie dla czytelników, że poezja refleksyjna ma wciąż ważne miejsce i przyjmuje rolę wspólnego mianownika w tyglu współczesności zbyt szybko przeobrażającej się, zaskakująco niepewnej. Dwa lata temu w podziękowaniu za otrzymany z rąk profesorów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza tytuł doktora honoris causa poetka powiedziała, że najważniejsza jest ciekawość świata, że „wiersze pisze się nie piórem, ale osobowością”. Uznawała wartość  harmonii w sztuce, jednak widziała też jej ożywcze działanie „w oporze, w ukazaniu chaosu”, ceniła bowiem różnorodność i niedopowiedzenie, wolną przestrzeń dla wyobraźni.

Poetka, eseistka, tłumaczka literatury pięknej z języka francuskiego i angielskiego urodziła się 14 sierpnia 1921 roku w Lublinie. Dorosłe życie związała z Warszawą i na długo pozostała jej wierna. W ostatnich latach przebywała u córki w Pensylwanii, skąd słała nowe wiersze dla „Kwartalnika Artystycznego” z pozdrowieniami dla czytelników i grona wiernych przyjaciół. Już wczesnymi utworami ujęła krytykę literacką. Były to opowiastki bliskie wyobraźniowej prozie poetyckiej, gdzie dominował ton ciemnych snów i przypomnień, utrata, z jaką musi sobie poradzić pamięć i wiersz: „Na próżno łowię szept nocy. Ostatnie słowo mówi zawsze odchodząc, z opuszczoną głową”. Kolejne książki wnosiły doświadczenie nowych miejsc, pejzaży, ludzi, otwierały się na inne języki opowiadania świata „zobaczonego” i radość poznawania siebie.

Julia Hartwig jest mistrzynią opisów, „widoków od których serce się poszerza”. Jej bogaty dorobek literacki obejmuje kilkanaście zbiorów poezji i prozy poetyckiej oraz monografie, eseje, tłumaczenia, książki dla dzieci. Tomy poetyckie to między innymi: Chwila postoju (1980), Czułość (1992), Zawsze od nowa (1999), Błyski (2002), Jasne niejasne (2009), Gorzkie żale (2011), Zapisane (2013), Spojrzenie (2016). Jest także autorką monografii: Apollinaire (1962), Gérard de Nerval (1972). Otrzymała wiele nagród literackich i odznaczeń, w 2014 roku została uhonorowana Nagrodą im. Wisławy Szymborskiej za książkę poetycką Zapisane.

Wiele myśli z wierszy Julii Hartwig ostało się jako cytowane aforyzmy: „Sztuka jest zaklinaniem istnienia, żeby przetrwało”. Okruchy, refleksje o życiu w społeczności czasu przemian, o ludziach bliskich i poznanych z lektury, o zjawiskach i odkryciach stawały się pod ręką poetki uwagami uniwersalnymi o losie człowieka i jego zmaganiu się z przemijaniem, pytaniami o wartość, źródła i inspiracje sztuki, która jest nie tylko wyobraźnią, lecz przede wszystkim wytrwałą pracą, rzemiosłem mistrza uważnie dobierającego słowa: „Mówią, że nie obfitość nami rządzi ale wybór/ skoro to wszystko jest tak krótkie/ Nawet piękno zdaje się temu podlegać/ kiedy zakazujemy sobie pozorów piękna”. W innym wierszu z tomiku Jasne niejasne poetka pisze: „Jeśli portret ma być wierny/ będzie trudny// Możesz być pewien/ nikogo nie będzie obchodziło podobieństwo/ ale: Skąd padało światło”.

Wierna literaturze i etosowi humanisty żarliwie poznającego świat Julia Hartwig pozostawia nas z pytaniami o źródła, o korzenie poetyckiego zdania. Wiersze autorki Błysków powstające na styku snu i wyobraźni, obserwacji i wizji, przeobrażania rzeczywistego w słowo będą miały swoje kontynuacje i zaprzeczenia, bez nich nie byłoby dalszych inspiracji, innego spojrzenia. Wszystkie poetyckie i filozoficzne przesłania, listy, wyrazy przyjaźni i zrozumienia pozostają jako nieoceniony dar, a powodują nie tylko wdzięczność obdarowanych, lecz przede wszystkim dopominają się o odpowiedź, rozmowę, kontynuację poszukiwań oraz kolejnych pytań o sens sztuki i jej miejsce w ocalaniu istnienia człowieka wyrosłego na podłożu klasycznej kultury.

Podziw dla twórczych dokonań poetki miesza się dziś z żalem rozstania, jednak serdeczne wspomnienie lektur i spotkań wzmacnia przekonanie, że poezja i wyrazista osobowość Julii Hartwig już stała się ikoną wybitnej autorki, która wysnuła najpiękniej metaforyczną opowieść o świecie.

Teresa Tomsia

Poznań, 16 lipca 2017 r.

* * *


Dom Literatury w Poznaniu zaprasza na poetycki wieczór kończący sezon literacki przed wakacjami – Teresa Tomsia zaprezentuje nowe wiersze z tomików Biblioteki “Toposu” (Gdyby to było proste, T. 109, Kobieta w kaplicy, T.132), a prof. Wiesław Ratajczak poprowadzi rozmowę o zmysłowym i duchowym pięknie kobiet ujętym w metaforze: “To, kim jesteśmy z ducha/ ma największą miarę,/ a kto nas będzie mierzył,/ to już jego sprawa”.

Poznań, 13 czerwca 2017 r., ul. Wroniecka 14, godz. 18:00

*  *  *

21 stycznia 2017 roku

Drodzy Przyjaciele i Czytelnicy poezji!

Życzę Wam serdecznie pomyślnego roku, dobrych godzin i twórczego namysłu nad tym, co dzieje się wokół. Dziękuję za pamięć, świąteczne życzenia i miłe sąsiedztwo na łamach “Toposu” i “Wyspy”, także w imieniu chorej Mamy, o której czytacie w “szarym notatniku”. Ostatnio ukazał się mój tomik z nowymi wierszami “Kobieta w kaplicy”  z “Toposem”  6/2016, w którym przedstawiam portrety duchowe trzech pokoleń polskich kobiet, a inspiracją wielu wierszy są fotografie ukazujące to, na ile sztuka ma taką możliwość, “co nie podlega ocaleniu”, ale też to, że czas, więc moment spojrzenia fotografa i autora ofiarował im to, co w codziennym biegu “nie daje się zatrzymać”.  Czytajcie te wiersze Waszym Mamom i Babciom, ulubionym Ciociom, bo to właśnie  dzięki nim istniejemy i najczęściej dzięki ich trudowi trwają nasze rodziny, to One pomagają nam “dorastać” :

Każdy z nas w końcu dorasta do mistrzostwa

w pytaniach o sens odchodzenia, gdy usłyszy pierwsze

takty sonaty Chopina w kondukcie pogrzebowym

z głośnika niesionego przez ministranta, który człapie

w za dużych butach tuż za księdzem, a jego pochylone

plecy przesłaniają niebieski prześwit.

(“Prześwit”)


***

10 maja 2016 r.

Pamięć zobowiązuje nas wobec prawdy wydarzeń, przypomina o tożsamości, o rodowodzie. Dziękuję Krytykom, którzy na łamach czasopism literackich (“Topos” 2/2016,  “Nowe Książki” 4/2016 i in.) podjęli temat kultury Kresów obecny we współczesnej literaturze. Teksty recenzji i esejów zamieściłam w dziale prozy “Z szarego notatnika”. Pozdrawiam w słoneczny wiosenny dzień z zielonego poznańskiego Piątkowa.

2 marca 2016 r.

Zbliża się wiosna, a wraz z nią rozkwita nadzieja, że zarówno pamięć o Kresach, męczeństwie i ludobójstwie Polaków na Wołyniu, a także dobra zmiana w myśleniu o udziale obywateli w kształtowaniu życia społecznego obecnie przyniosą właściwy obraz historii i teraźniejszości. Do poczucia tożsamości wędruje się długo przez mity, legendy, dokumenty i świadectwa, ale zawsze na końcu drogi jest prawda, która oświetla przyszłość. W poezji jest jej więcej niż chcielibyśmy to widzieć. W oczekiwaniu na pierwsze ciepłe promyki szukajmy książek pięknych i mądrych, ciekawych i pobudzających do myślenia. Polecam “Puklerz Mohorta” Krzysztofa Masłonia i wybór wierszy Juliana Kornhausera “Tylko błędy są żywe”.

* * *

7 stycznia 2016 r.

* * *

Serdecznie życzę Wszystkim, którzy czekają na pozytywne zdarzenia, aby zarówno zewnętrzne jak i wewnętrzne przemiany niosły dobre owoce, a nowe spojrzenie ukazywało szerszą perspektywę spraw i doznań. Dużo nadziei na lepsze, radosnych spotkań i twórczych działań!

Pod choinkę otrzymałam odnalezioną w fotografiach i listach historię rodziny Iwony Smolki “Dom żywiołów” i tom “Wiersze niecierpliwe” Witka Różańskiego z pięknym wspomnieniem o nas, których serdecznie zapamiętał. Dziękuję, Witku, niech wieczność będzie Ci spokojną przystanią…

Przybyły też poetyckie “Żaglowce” Dominika P. Żyburtowicza, a nastroju świątecznego dodawały przy domowej stajence dwie książki w adekwatnych do dekoracji okładkach: w niebieskiej “Narcissus poeticus”, ofiarowana przez Przyjaciół Krzysztofowi Kuczkowskiemu na 60. Urodziny, w białej “Konstelacja Toposu”. Świećcie nam, Poeci, jak betlejemskie gwiazdy swoim talentem, sprawiedliwą wzajemnością i życzliwością dla Innego. Dziękuję z serca za wszystkie dary!

Dobrych lektur, wiernych przyjaźni i wspaniałych inspiracji, mimo wszystko.

Szczęśliwego Nowego Roku 2016  życzy Teresa!!!

* * *

8 listopada 2015 r.

Przemysław Basiński  na portalu www.verbasacra.pl napisał:

To była wyjątkowa inauguracja Festiwalu Sztuki Słowa Verba Sacra! Takich niezwykłych wierszy o Janie Pawle II z wydanej rok temu antologii „Ten który był trudem światła – Hołd poetów Janowi Pawłowi II”, jeszcze nie słyszeliśmy. I to na ambonie Fary, gdzie wystąpili – Roman Bąk, Wojciech Gawłowski, Wojciech Kudyba, Teresa Tomsia i Tadeusz Żukowski. Oprócz własnych czytali teksty Józefa Barana, ks.Wacława Buryły, Przemysława Dakowicza, Jarosława Jakubowskiego, Wojciecha Kassa, Krzysztofa Kuczkowskiego. Był też wiersz Witka Różańskiego przyniesiony w ostatniej chwili przez Tadeusza Żukowskiego. A wszystko w barokowej Farze w Poznaniu w niedzielę 8 listopada 2015 r.

Przyznaję, że uczestnictwo w niedzielnej poetyckiej inauguracji było poruszające. Dziękuję autorce opowiadań Beacie Chabowskiej za obecność i piękny list o różnorodnych interpretacjach wierszy w Farze.

***

27 września 2015 r.

Serdecznie pozdrawiam z Podkowy Leśnej. Dni jesienne w Stawisku rozpoczęły się słonecznie, łagodnie, wczorajszy krótki deszcz ożywił krajobraz. Przed spotkaniem autorskim w muzeum dobrze jest odetchnąć na ganku przedwieczornym chłodem, zapatrzeć się w ciemniejące ślady na żwirowej ścieżce. We wrześniu w Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów odbyło się kilka wieczorów literackich przywołujących pamięć Kresów i ja też zostałam przedstawiona przez dyrektora Mariusza Olbromskiego jako spadkobierczyni kresowego rodu Iżyckich z tarnopolszczyzny “dziedziczka wydziedziczonych”. Rozmowa z gośćmi wieczoru toczyła się wokół wątków z podróżnych esejów  Z szarego notatnika (WBPiCAK, Poznań 2015).

***

17 września 2015 r.

Przed Marszem Pamięci 17 września 2015 r. w sali im. Witolda Celichowskiego w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim odbyła się prezentacja prozy Z szarego notatnika (WBPiCAK, Poznań 2015) pod tytułem “Wspólne historie”. Opowiedziałam w tej książce losy kobiet kilku pokoleń, między innymi zsyłkę na Sybir i powrót  czterech mieszkanek Nowego Tomyśla. W trakcie spotkania autorskiego przyszedł Wojewoda Piotr Florek z niespodzianką, wręczył mi Medal im. Witolda Celichowskiego “za twórczy wkład w rozwój polskiej kultury i postawę obywatelską pielęgnującą prawdę historii”. No, no, panie cenzorze, który przez lata wstrzymywałeś moje wiersze o powrocie Matki zza Uralu, co teraz o tym myślisz…

***

31 sierpnia 2015 r.

***

Dziękuję za sprawne wydanie książki Z szarego notatnika przez WBPiCAK (2015) przed rocznicą aneksji Kresów Wschodnich 17 września, która w niej została przywołana wspomnieniami deportowanych Sybiraczek z Nowego Tomyśla. Pozdrawiam poznańskich poetów Mariusza Grzebalskiego i Darka Sośnickiego, którzy są na kartach “szarego” serdecznie opisani. Kłaniam się Julii Hartwig, mistrzyni poetyckiej refleksji o sztuce, której poznańską obecność przybliżam. Przesyłam dobre myśli bohaterom moich opowieści podróżnych: Krzysztofowi Kuczkowskiemu, Rafałowi Żebrowskiemu, Markowi Wittbrotowi, Irenie Knapik-Machnowskiej, Mariuszowi Olbromskiemu…

Nigdy nie zostaniemy wpuszczeni przez tajemne drzwi, ale pukać warto nieustannie, taka jest chyba rola piszącego: stukać w klawiaturę komputera jak we własne sumienie, dopominać się o miejsce refleksji w dobie pobieżnej informacji i skandalu, pytać, choć nikt nie odpowie, przeciwstawiać się nicości.

Jest wielu ludzi, których podziwiam i wspominam – dzięki nim mogłam dowiedzieć się czegoś nowego, również o sobie. Pamięć to rodzaj wdzięczności za darowane chwile uwagi i rozmowy, za możliwość towarzyszenia przy pracy, w akcie tworzenia. Michał Milberger znał wielu podobnych sobie ludzi twórczych i umiał odczytać w spotkanym człowieku jego pasje, zainteresowania, temperament. Inspirowały go osobowości poszukujące, niepokorne. Był ciekawy losu tych, którzy przyjeżdżali z Polski po raz pierwszy. Z uwagą wsłuchiwał się w ich wrażenia, wchłaniał aurę obecności kogoś, kto przybywa z kraju jego młodości, pytał o rodzinne korzenie, poglądy, porównywał na bieżąco swoje wyobrażenia z tym, co zastaje. Witał nas w pracowni radośnie jako gospodarz domu, który cieszy się z niespodziewanych gości, oprowadzał, pokazywał prace z różnych lat; pracownia rzeźbiarska złożona z kilku pomieszczeń była jego najpierwszym i najważniejszym domem, skąd w istocie nigdy się nie wyprowadził.

W “szarym notatniku” zapisałam także wspólną sybiracką historię czterech mieszkanek Nowego Tomyśla, które zechciały mi swoje losy opowiedzieć.

Do wielkopolskiego miasteczka położonego nad rzeką Szarką przybyły z czterech stron świata z bagażem wojennych wspomnień, o których chciałyby zapomnieć. Jednak być sobą to nie znaczy porzucać, co bolesne czy niechciane. Nie jest możliwe wyparcie się swojego dzieciństwa, choćby było trudne do zniesienia. Pamięć przebytej drogi wciąż powraca i nie pozwala wyrzec się własnego życiorysu. Cztery kobiety – dojrzałe i nostalgiczne jak jesienne chryzantemy: Stefania Chorążyczewska (z domu Mazurkiewicz), Longina Eckert (z domu Wyspiańska), Joanna Natkiewicz (z domu Idczak), Irena Tomiak-Wesoła (z domu Bartkowiak) spotykają się od lat w Nowym Tomyślu na zebraniu Koła Związku Sybiraków – utworzonego tutaj w 1989 roku jako część poznańskiego oddziału ZS. Pogłębiają więzy przyjaźni, wymieniają się doświadczeniami, próbują zrozumieć swój los. Połączyła je podobna przeszłość – za wcześnie musiały dorosnąć, by przetrwać głód, choroby i przymusową pracę ponad siły, gdy zostały deportowane za Ural wiosną 1940 roku. Po powrocie każda z nich swoją dojrzałością, odpowiedzialnością i ofiarnością służyła rodzinie i przyjaciołom w najbliższym środowisku, za co zyskały szacunek i dobre imię. Nigdy się nie poddały, mimo wielu przeszkód.

Żyć – to znaczy rozmawiać z umarłymi, to pytać o ich losy, wybory, racje z oddali lat i wieków, to słuchać ich rad, rozterek, nadziei i błogosławieństw. Żyć – to znaczy pamiętać. Żyć to być – po stokroć być – w swym czasie!

***

27 sierpnia 2015 r.

Rozmowę o książce “Z szarego notatnika” (Wydawnictwo WBPiCAK, Poznań 2015) przeprowadził w Poranku WTK Remigiusz Koziński. Link youtube do niej: http://wtkplay.pl/video-id-20457-teresa_tomsia_i_jej_ksiazki

***

Ukazał się dwumiesięcznik literacki  “TOPOS” 1/2015 z dołączonymi tomikami wierszy: Adriana Szymańska, Złoty dzięcioł i Teresa Tomsia,  Gdyby to było proste.
Kogo interesuje temat przemijania i zapisane z pamięci portrety artystów, z którymi współpracowałam przy powstawaniu rzeźb i obrazów (Michał Milberger, Franciszek Starowieyski), znajdzie książkę w empiku lub u wydawcy (Biblioteka “Toposu”, T. 109, Sopot 2015). Zamieściłam w tym zbiorku elegie poświęcone Wojciechowi Bąkowi, Maciejowi Niemcowi i in. twórcom przeciwstawiającym się nicości.
Recenzje tomiku Gdyby to było proste ukazują się już na łamach czasopism literackich, m.in. w tygodniku “Do Rzeczy” (Krzysztof Masłoń: Chrońmy ścieżki poetów, nr 13/2015) oraz na portalu pomorskiego magazynu literacko-artystycznego “Latarnia Morska” (Agnieszka Kołwzan: Ocalić od zapomnienia, wpis z 21 kwietnia 2015    www.latarnia-morska.eu), treść omówień znajdziecie w dziale: Poezja, przy tomiku.

***
Może nasza podróż nie skończy się jutro…
21 marca 2015 r. w godz. 12:15 – 13:30  podczas Targów Edukacyjnych odbędzie się moje autorskie spotkanie
(omówię motywy podróżne różnie obecne w kolejnych tomikach i zaprezentuję nową książkę Gdyby to było proste);
Pawilon 7, sala B.
***
7 października 2014 r. o godz. 12:00 w Piwnicy Ratuszowej w Stargardzie Szczecińskim, Rynek Staromiejski 1, odbędzie się promocja książki Henryka Smuczka (1951-2011) pt. “Nalewki na latach”, którą poprowadzę. Wspominać Poetę będą jego dawni Nauczyciele i Przyjaciele. Obecna będzie młodzież z technikum, do którego niegdyś Henryk uczęszczał i już wtedy pisał wiersze:
.
Nadzieja to jest taka półeczka
na której można dużo położyć

Tylko czasem pęka jak rybi pęcherz
w rękach dziecka

* * *

26 września 2014 r.

Drodzy Przyjaciele i Sympatycy poezji refleksyjnej! Proszę Was o zainteresowanie szlachetnymi działaniami członków z poznańskiej Fundacji Niesiemy Nadzieję, którzy opiekują się nastoletnimi chorymi z hospicjum. Wspierajmy ich w codziennym trudzie pomagania potrzebującym. Zajrzyjcie na stronę: www.niesiemynadzieje.pl

* * *

Bo musi być ktoś, kto wysłucha i zapisze. Kto zapyta o wspólną miarę przeszłego.
Dzień Pamięci Kresów Wschodnich 17 września 2014 roku przed Pomnikiem Ofiar Katynia i Sybiru w Poznaniu był dla mnie czasem wspominania utraconych rodzinnych domów Mamy i Ojca, męczeńskiej śmierci w sowieckim łagrze dziadka Bronisława Gołackiego legionisty dowborczyka, powrotem do wierszy pytających o tożsamość.

* * *

Zapraszam na spotkania literackie, które odbędą się w czerwcu tego roku:

11 czerwca 2014 r., środa, godz. 18:30, Złotniki, ul. Żukowa 14, Filia Biblioteki Suchy Las

“Żyć – to znaczy pamiętać”. Różne drogi do wolności bohaterów książki Teresy Tomsi “Dom utracony, dom ocalony” (proza dokumentalizowana  o deportacjach z nowogródzkiej ziemi, Wydawnictwo Poznańskie 2009).

21 czerwca 2014 r., sobota, godz. 12:00, Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu, ul. Lubrańskiego 1

“Wszystko co ujrzałem nie pozwala milczeć”. Rozmowę z Mariuszem Olbromskim z Przemyśla – poetą, kustoszem muzealnym, współorganizatorem Dialogu Dwóch Kultur w Krzemieńcu, autorem tomików wierszy i albumów o pamiątkach kultury polskiej na Kresach Wschodnich – poprowadzi Teresa Tomsia.

22 czerwca 2014 r., niedziela, godz. 17:00, Dom Wspólnoty Polskiej, Stary Rynek w Poznaniu

Pytania o tożsamość. Rozmowa z Mariuszem Olbromskim o jego nowej książce poetyckiej “Róża i kamień”. Lwowskie wspomnienia z organizacji imprez plenerowych i rocznicowych. Prezentacja nowych publikacji autora z Przemyśla.


24 marca 2014 r.

Komunikat:

Kapituła Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego, w której skład weszli krytycy: Tomasz Burek, Wojciech Kaliszewski, ks. Janusz A. Kobierski (przewodniczący) oraz wydawcy: Stanisław Grabowski, Jan Rodzim i Grzegorz Zegadło ogłosiła listę nominowanych tomików wierszy do nagrody za 2013 rok. Oto wyróżnieni autorzy: Przemysław Dakowicz za “Łączkę” (Arcana, Kraków), Adam Waga za “Chromając” (Wyd. Literackie, Kraków), Teresa Tomsia za “Co było, co jest” (Wyd. Biblioteka Telgte, Poznań), Bogdan Jaremin za “Tam i tu” (Biblioteka “Toposu”, Sopot), Mirosław Dzień za “Linię” (Biblioteka “Toposu”, Sopot), Piotr Mitzner za “i po kropce” (Dom Wydawniczy tCHu, Warszawa), Grzegorz Łatuszyński za “Własną drogą” (OW Agawa, Warszawa). Laureatem Nagrody został Przemysław Dakowicz – wręczenie odbędzie się 3 czerwca 2014 r. o godz. 17:00 w w sali koncertowej Pałacu Sokoła w Pruszkowie przy ul. Kościuszki 41. Gratuluję Kolegom po piórze!

***

Dziękuję serdecznie Wszystkim za wiele miłych słów otrzymanych po nominacji tomiku. Recenzje książki – w dziale Poezja.

***

Odbyły się spotkania autorskie i pogadanki w bibliotekach Wielkopolski z okazji marcowej “kobiecości” i Dnia Poezji:

“Dar patrzenia” – o różnych sposobach opisywania świata w poezji Julii Hartwig i Adriany Szymańskiej, Bogusławy Latawiec i Ewy Najwer – Nowy Tomyśl 10 III 2014 r., g. 18:00

“Poeta tworzy świat” – sylwetki poetów wielkopolskich: Witka Różańskiego i Andrzeja Ogrodowczyka – Opatówek 20 III 2014 r., g. 12:00;

“Co było, co jest” – pamięć i czas w wierszach z mojego nowego tomiku – Opatówek 20 III 2014 r., g. 17:00

***

24 czerwca 2013 roku

Tegoroczna wiosna okazała się hojna nie tylko w sensie różnorodnej aury.

W krótkim czasie ukazały się dwie moje nowe książki:

1. Tomik wierszy “Co było, co jest”

(Wydawnictwo Biblioteka Telgte, Poznań 2013)

z wątkiem paryskich spotkań przyjacielsko-poetyckich  i  zdjęciem ostatniej rzeźby Michała Milbergera “Figurka”.

2.  Zbiór “Rzeczywiste i wyobrażone” ( szkice, portrety, spotkania)

wydane przez Oficynę Wydawniczą Łośgraf , Warszawa 2013.

Przywołuję tu sylwetki autorów kilku pokoleń: J. Hartwig, A. Szymańskiej, Z. Dominiaka, A. Ogrodowczyka, W. Różańskiego,  M. Niemca, I. Knapik-Machnowskiej, R. Bąka, Sz. Babuchowskiego, T. Isakowicza-Zaleskiego, K. Kuczkowskiego, M. Grzebalskiego i in.,  malarki M. Wollenberg-Kluzy oraz rzeźbiarzy: P. Jocza i M. Milbergera.

*  *  *

7 stycznia 2013 r.

Początek nowego roku niesie wiele nadziei i planów – życzę ich spełnienia wszystkim Sympatykom poezji. Niech nadchodzące dni, tygodnie i miesiące będą dla refleksyjnej myśli łaskawe, to znaczy ciekawe artystycznych różnorodności i indywidualnych ścieżek.

Zapraszam na spotkanie autorskie w poznańskim Domu Literatury Biblioteki Raczyńskich „Pożegnania, porównania”. Zaprezentuję nowe wiersze, a rozmowę poprowadzi poeta Andrzej Sikorski.

Pracownia-Muzeum J. I. Kraszewskiego, ul. Wroniecka 14

15 stycznia 2013 r., godz. 18:00

***

Poznań, 24 maja 2012

Pozdrawiam serdecznie Dyrekcję, Nauczycieli oraz Młodzież z Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 15 w Poznaniu i dziękuję za rzetelnie przygotowaną katyńską oprawę historyczną spotkania z cyklu “Pamięć ocala”, które przeżyliśmy wspólnie 21 maja:  Żyć – to znaczy rozmawiać z umarłymi, to pytać o ich wybory i racje z oddali lat i wieków, żyć to znaczy pamiętać…

***

O tomiku  “Kamyki. Elegie i krótkie żale” pojawiają się różnorodne głosy recenzentów – okazuje się, że został doceniony mój “społeczny temperament” i “niepospolita energia mentalności i emocjonalności”, odczytano też, że “jestem tłumaczką” (skoro moje książki tłumaczyli Austriacy i Francuzi, a wydał wydawca w Niemczech?) … Kamyki rzucam dziś zatem do ogródka krytyki: nie chodzi o to, że nie miałam nigdy “babci Wiktorii”, lecz uważne cytowanie wierszy, czytanie notki autorskiej i książki – z uzupełnieniami – byłoby w porządku. No, ale przecież podrzuciliście mnie nieco do góry (Adriano, Piotrze, Ireno, Marku i Zgapo.pl o “Herezji”). Dziękuję i pozdrawiam!

***

Poznań, 9 stycznia 2012

Nowy Rok przyniósł podsumowania i nowe nadzieje.

Tomik wierszy Kamyki. Elegie i krótkie żale ukazał się w wydawnictwie WBPiCAK z poślizgiem, bo na początku grudnia 2011 r., ale jest “stylowy” – jak mówią koledzy po piórze – i koi żale zbiorem motywów pożegnalnych, przywołaniem imion przyjaciół i ich sztuki, dawnych sporów o piękno słowa toczonych z nieodżałowanym Witkiem Różańskim, Emilią Waśniowską, Andrzejem Ogrodowczykiem, Markiem Wittbrotem czy o artystyczny wyraz rzeźby z Pawłem Joczem i Michałem Milbergerem. Determinacja Mariusza Grzebalskiego i Natalii Słomińskiej oraz Piotra Zdanowicza, żeby publikować książki poetyckie bezbłędnie i w oryginalnym wydaniu budzi respekt. Dziękuję!

Życzę Wszystkim Bliskim oraz Sympatykom poezji refleksyjnej wszelkiej pomyślności na cały rok, a w wierszach posyłam “kamyk” przyjaźni, oby wspierał w obronie wolności słowa i odwadze pytań o tożsamość, by ożywiał pamięć o Tych, którzy odeszli.

Dziękuję Bibliotekom (WBP w Poznaniu, Słupcy, Luboniu, Nowym Tomyślu, Sierakowie) za zaproszenia na spotkania autorskie, pracę w jury konkursów, warsztaty literackie i wspólne projekty: “Spojrzenia 2011″, “Pamięć ocala”, “Przemijanie ma sens”.  Ostatnie spotkania i wrażenia z podróży opisuję w cyklu “Z szarego notatnika”, którego fragmenty ukazały się na łamach kwartalnika literackiego “Wyspa” (4/2011) oraz dwumiesięcznika “Topos” 6/2011.

Jestem wdzięczna za korespondencję noworoczną i pamięć – pozdrawiam serdecznie również Wszystkich, o których z wzajemnością życzliwie pamiętam, lecz nie zawsze jestem w stanie prowadzić bieżącej korespondencji. Szczęśliwego czasu danego raz na zawsze!

*  *  *

26 września 2011 r.

O pamięć Kresowian i ich dziejów upomniał się Bogdan Twardochleb w recenzji książki “Dom utracony, dom ocalony” (“Latarnia Morska” 1/2011), pytając, jak będziemy pamiętać Kresy – czy jak dokończoną księgę, zbiór historii i anegdot, czy też jak inspirującą rzeczywistość? Obszerne fragmenty omówienia są dostępne w dziale: proza, recenzje. Dziękuję za ten wnikliwy głos o polskiej nostalgii, o moralnych problemach dzieci pokolenia wypędzonych, deportowanych, przesiedlonych, rozdartych między prawdą historii przodków a współczesną poprawnością polityczną.

* * *

“Poznań Poetów” (1989-2010), WBPiCAK 2011

Piotr Śliwiński zamieścił gościnnie mój wiersz Wieczór w “Herezji, określając tekst jako “ładny”, a mnie się wydaje raczej “surowy”; niech mu będzie, to sprawa gustu, ważne, że wciąż potrafimy się spotkać i porozmawiać przy winie nie tylko o poezji, jaką cenimy… Książka pokazuje fragmenty poznańskiej kultury literackiej, wiele jest jeszcze do przedstawienia, choćby spotkania pisarzy w Domu Literatury przy Wronieckiej czy wieczory w Klubie Piosenki Literackiej “Szary Orfeusz” w Cafe Głos. Jedna jaskółka wiosny nie czyni.

* * *

Omówienie tomiku Julii Hartwig Jasne niejasne (Wydawnictwo a5, 2009) zamieściłam w “Toposie” 4/2011: “Budzenie duszy. Co nami rządzi w wierszach Julii Hartwig?”, a w 5/2011 omówienie wyboru poezji Wiersze: “Fakty i sny w wierszach Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego”.

* * *

Pozdrawiam serdecznie Dwoje Przyjaciół – z B. i G., którzy pragnęli mnie odwiedzić, lecz uniemożliwiły im to przeszkody wewnętrzne i zewnętrzne. Trzymajcie się, przyjdzie lepszy czas!

* * *

31 marca 2011 r.

Co u mnie pod piórem?

* Przygotowałam w maszynopisie nowy zbiór wierszy “KAMYKI. Elegie i krótkie żale”, które do druku opracowuje poeta i redaktor serii poetyckiej WBPiCAK Mariusz Grzebalski . Planowane wydanie książki w połowie września 2011 r.

* Kapituła przyznała mi Nagrodę Marszałka Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury – wręczenie podczas koncertu w auli UAM 8 kwietnia 2011 r. o godz. 19:00

* Wciąż przychodzą żywe reakcje na prozę dokumentalizowaną Dom utracony, dom ocalony (Wydawnictwo Poznańskie 2009), otrzymuję listy od Czytelników, Bibliotek i Kresowian po cyklu spotkań “Pamięć ocala”, nadchodzą wspomnienia z deportacji i powrotu do Wielkopolski, dokumenty i zdjęcia. W związku z tym planuję opracowanie drugiego, uzupełnionego i poszerzonego wydania. Tymczasem “Przegląd Nowotomyski” 4/2010 opublikował nowe opowiadanie “Cztery Chryzantemy z Nowego Tomyśla”, w którym przedstawiam świadectwo Sybiraczek – do dziś pięknych, niezłomnych kobiet. Uroczysta prezentacja tekstu z inscenizacją odbędzie się w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Nowym Tomyślu 12 kwietnia 2011 r. o godz. 17:00

.

* Aktualne publikacje w czasopismach:

“Topos” 6/2010 , Elegia słoneczna – dla (i o) Julii Hartwig

Recenzje dla “Toposu” – w kolejce do druku:

“Kontur i pustka”. Elegia teoretyczna (o zbiorze wierszy Andrzeja Turczyńskiego Szron, Koszalin 2010)

10 zdań… (o tomiku Forever Marka Czuku)

nowe eseje:

Pan Tadeusz (wspomnienie o Kresowianinie Tadeuszu Tomkiewiczu)

Miara na życie, na wiersz (o poezji Ireny Knapik-Machnowskiej)

* Uaktualniłam stronę internetową swojego hasła w Wielkopolskim Słowniku Pisarek

* Wczoraj nadeszła pocztą miła niespodzianka z dedykacją.

Dziękuję Ireno!

*

Odnaleźć radość

Teresie Tomsi – siostrze w poezji

.

Odnaleźć radość

biegnąc środkiem drogi

oznakowanej zakazami

paragrafami

.

Odrodzić się na poboczu

w dębie i nieśmiertelniku

w uporczywej nucie skowronka

.

Zanurzyć się w trawach bujnych

zatrzymanych przed kosą

.

Z nostalgią Kresów

rozjaśniać tajemnicę

tworzenia

.

Być

tylko różą

która się szronem okryje *

trwać w słońcu

tańcząc swoje życie

.

Irena Knapik-Machnowska

Gdańsk, 30 marca 2011

—————————————————————–

* Cytat pochodzi z tekstu piosenki “Jestem tylko różą”

w: Teresa Tomsia, Perswazje, Rhytmos 2002

—————————————————————–


* * *

Biblioteka Raczyńskich proponuje dyskusję panelową z cyklu:

Jak opowiadać trudną historię

pierwsza: na kanwie książki Teresy Tomsi

Dom utracony, dom ocalony

(Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2009)

Termin: 21 czerwca 2010 r. (poniedziałek) godz. 18.00

Biblioteka Raczyńskich, pl. Wolności 19

Rozmawiali: prof. dr hab. Tomasz Mizerkiewicz,

dr Joanna Grądziel-Wójcik i Teresa Tomsia

* * *

Bomba, czyli kulturalne wstrząsy

Fundacja Bookarest zorganizowała pierwsze spotkanie z cyklu „Bomba,
czyli kulturalne wstrząsy” zatytułowane „Patriotyzm jutra”.
Bookarest, Stary Browar – Atrium, poziom 0, Poznań, ul. Półwiejska 42
20 maja 2010 r., o godz. 19.00.
W dyskusji panelowej udział wzięli: Marta Łosiak, Wioletta Sobieraj (autorki opowiadań zamieszczonych w antologii Nie pytaj o Polskę), Teresa Tomsia (autorka książki Dom utracony, dom ocalony) oraz Jaś Kapela (poeta i pisarz młodego pokolenia, członek zespołu Krytyki Politycznej). Moderatorką spotkania była Natalia Weimann.

* * *

30 marca 2010 r. w Klubie Historycznym – Oddział IPN

w Poznaniu – prezentacja książki

Dom utracony, dom ocalony

pt.: “Pamięć ocalić”

połączona z pokazem filmu o zsyłce lutowej na Sybir

Byliśmy dziećmi

* * *

Listopad-Grudzień 2009 r. Spotkania z Czytelnikami na prezentacji książki

Dom utracony dom ocalony pt.: “Pamięć ocala”

w 70-lecie aneksji Kresów Wschodnich, z okazji obchodów
Dnia Sybiraka i pamięci pomordowanych w Katyniu

Autorka przebywała w bibliotekach w: Opatówku i Liskowie, Trzciance i Czarnkowie, Kole i Kłodawie, Turku (dwukrotnie) i Kleczewie

(Organizatorzy: WBPiCAK w Poznaniu i M-G Biblioteka Publiczna w Kleczewie)

* * *

16 września 2009 r., godz. 12:30 uroczysta promocja książki

Dom utracony, dom ocalony

w 70-lecie wybuchu II wojny światowej i aneksji Kresów Wschodnich

Sala Sesyjna Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu, Al. Niepodległości 16/18

(organizator: Wojewoda Wielkopolski)

* * *

Październik 2008 – lekcje poetyckie w 10-lecie śmierci Zbigniewa Herberta

pt. „Mistrz przemawiający w ciemnościach”

dla młodzieży licealnej i gimnazjalnej w Wielkopolsce

(wg zaleceń Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i projektu Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu)

www.wbp.poznan.pl

* * *

6-7 marca 2009 – spotkania autorskie w Koszalinie:

dla Koła Sybiraków – gawęda o rodzinnym domu: “Dom utracony, dom ocalony”,
o deportacji rodziny matki i jej powrocie do ojczyzny

dla studentów Bałtyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej – wykład: “Być, po stokroć być – w swym czasie” i prezentacja tomiku wierszy Skażona biel

www.bwsh.edu.pl

* * *

25 marca 2009 – “Pod drzewem poezji”

wspomnienie poświęcone zmarłemu poecie Wincentemu Różańskiemu

(zrealizowane przez Bibliotekę Publiczną w Mosinie)

www.bibliotekamosina.pl

* * *

7 kwietnia 2009 – prezentacja książki plastyczno-poetyckiej Skażona biel

w poznańskim Domu Kultury Dąbrówka

(dla Klubu Literackiego prowadzonego przez poetę Jerzego Grupińskiego)

* * *

23 kwietnia 2009 – prezentacja tomiku wierszy Skażona biel

(zorganizowana dla czytelników przez Powiatową i Miejską
Bibliotekę Publiczną w Kole z okazji Światowego Dnia Książki)

* * *

20 maja 2009 – spotkanie poetyckie z okazji Dnia Matki

(zorganizowane przez Bibliotekę Publiczną dla Klubu Seniora w Chrzypsku Wielkim)

www.biblioteka.chrzypsko.pl

* * *