Zapytaj wraz ze mn─ů : Co si─Ö dzieje w tobie? Co w ok├│┼é w nieustaj─ůcym ruchu si─Ö staje?
┼╗e w─ůtpisz i szukasz wci─ů┼╝ nowych s┼é├│w, aby opisa─ç doznane...
Witam serdecznie Przyjaciół i Czytelników na mojej stronie!

Protest

[xls child_of=21]

ÔÇ×Tygodnik KulturalnyÔÇŁ 39/1988:


poezja i niepoezja

PROTEST

(…) Z rzeczywisto┼Ťci rzeczywistej, z rzeczywisto┼Ťci ub├│stwa, cierpienia, fizycznego b├│lu, poezja wyzwala energi─Ö estetyczn─ů, kt├│ra z kolei staje si─Ö ┼║r├│d┼éem euforii, zachwytu, pi─Ökna, sk┼éadaj─ůcych si─Ö na rzeczywisto┼Ť─ç sztuki. I te dwie rzeczywisto┼Ťci wsp├│┼étworz─ů pe┼éni─Ö prze┼╝ycia.
Uwagi te i przywo┼éanie przejmuj─ůcych poemacik├│w Henri Michaux spowodowa┼éa lektura zbioru wierszy Teresy Tomsi ÔÇ×Bia┼ée tangoÔÇŁ. Jest to ju┼╝ drugi tom wierszy pozna┼äskiej poetki. Poezjowanie Teresy Tomsi ┼Ťledz─Ö, je┼Ťli tak si─Ö mo┼╝na wyrazi─ç o zjawisku jawnym, od pierwszych jej pr├│b wierszowych. Gratuluj─Ö jej dojrza┼éych utwor├│w, gdzie powaga prze┼╝ycia zespala subtelno┼Ť─ç psychologiczn─ů z humorem j─Özyka. Kilka cytat├│w uka┼╝e lepiej ni┼╝ drobiazgowy wyw├│d analityczny jaskraw─ů subtelno┼Ť─ç tego liryzmu, kt├│ry kojarzy wyrafinowanie Proustowskie z plakatem pop-artu:

to wszystko dzieje si─Ö w niewyra┼║nej przestrzeni
czasu przesz┼éego sk─ůd nie mo┼╝na si─Ö wydosta─ç
chyba ┼╝e cen─Ö powrotu do konkretu…

narodowa emigracja trwa
wolna europa wolne soboty
wolne zwi─ůzki ma┼éego realizmu…

I ta ol┼Ťniewaj─ůca iskra rzucona na prochy rzeczywisto┼Ťci:

moja czu┼éo┼Ť─ç wybuch┼éa do ciebie
jak strajk

Nie subtelno┼Ťci psychologiczne, nie plakatowa jaskrawo┼Ť─ç wywo┼éa┼éy moje refleksje na temat dualizmu rzeczywisto┼Ťci. Jeden utw├│r Teresy Tomsi zawini┼é ÔÇ×wci─ů┼╝ ten sam wierszÔÇŁ.
Jest to dojrza┼éy samo┼Ťwiadomo┼Ťci─ů artystyczn─ů protest poety przeciwko uzurpacjom jego poezji:

wci─ů┼╝ ten sam wiersz
pisał w moim zeszycie
dom ogr├│d dziecko mi┼éo┼Ť─ç
podziwia┼éam jego pewno┼Ť─ç
i wierno┼Ť─ç samemu sobie
(…)
nie zauważał moich zmarszczek
ani rozpaczy ani beznadziei

ÔÇ×Piszesz nieprawd─ÖÔÇŁ, ÔÇ×nie jeste┼Ť solidarnyÔÇŁ. ÔÇ×Otw├│rz si─Ö / mam tu z sob─ů strach i samotno┼Ť─ç / pozw├│l nam wej┼Ť─çÔÇŁ. Czy us┼éucha?
Ka┼╝dy poeta staje kiedy┼Ť przed problemem estetycznej odpowiedzialno┼Ťci za prawd─Ö prze┼╝ycia. Pawi ogon pi─Ökna mo┼╝e budzi─ç sprzeciw swoim natr─Öctwem. Czy sama surowo┼Ť─ç prawdy prze┼╝ycia wystarczy, by tworzy─ç sztuk─Ö? Ka┼╝dy poeta rozstrzyga ten problem po swojemu. Idea┼éem by┼éoby utrzyma─ç na zawsze status dzieci─Öcej ufno┼Ťci do s┼éowa, aby ÔÇô jak ┼éadnie m├│wi Teresa Tomsia ÔÇô

pasowało
jak perła do muszli
jak pami─Ö─ç do czasu
jak burza do t─Öczy
jak czasownik do zdania

Dzieci┼ästwo wyobra┼║ni, to jedyny skuteczny ┼Ťrodek przeciwko przemijaniu. Nie ima si─Ö go ┼╝aden z zagra┼╝aj─ůcych nam czas├│w. Odporne na biologi─Ö, histori─Ö, metafizyk─Ö zapewnia b┼éogostan sztucznego raju. Byle tylko nie zw─ůtpi─ç jak Rimbaud. Byle tylko tak uwierzy─ç jak Staff.

Zbigniew Bieńkowski

___________________________________________
Teresa Tomsia: Białe tango (Czytelnik, Warszawa, 1987).